Ankara’nın Taşına Bak Manifestosu…

​Bismillah. 

Ankara'nın taşına bak deyince türkü boşuna söylemiyor: "Ankara'nın taşına bak / Gözlerimin yaşına bak / Biz düşmanı esir ettik / Şu feleğin işine bak", hemen ardından "Ankara'nın taştır yolu / Her tarafı asker dolu" geliyor. Gözyaşı da var, yol da. Mimar gözüyle bakınca bu bir malzeme seçimi değil, bir şehir ahlakı. 

Ankara Andezit Taşı, 27 Aralık 2021'de coğrafi işaretle tescillendi. Tersiyer-Kuvaterner volkanizmasının ürünü, kristal ve cam dokulu, homojen, solmayan, pastel karakterli bir taş. Rengi tek bir gri değil, pembe, gri ve kırmızı tonlarında akıyor. Basınca direnci 1200–1700 kg/cm², Mohs sertliği 4–6, yani hem sağlam hem işlenebilir. Kolay işlendiği için tarih boyunca burada yapı taşı olmuş, bugün de kaldırımda, cephede, mobilyada yaşamaya devam ediyor. 

İşte bu yüzden manifesto taş gibi net olmalı:

•  Hafıza önce gelir: Taş süs değil, tanık. Yeni bir bina yaparken önce o parsele düşmüş eski andeziti sor. Yıkma, dönüştür.

•  Renk körlüğüne hayır: Ankara gri değildir. Pembe damar, kırmızı ısı, gri sabır. Pastel tonları cephede saklama, ıslanınca parlayan pembeyi tasarla.

•  Dayan ama diretme: 1200–1700 kg/cm² direnç, kibrin değil, tevazunun ölçüsüdür. Taş yük taşır, ego taşımaz.

•  İşlenebilir ol: Mohs 4–6, yani ustaya izin verir. El çekici, tarak, mucarta izi kalsın. Makine cilası değil, insan eli okunsun. 

•  Yerliyle başla, evrensele açıl: Menşe adı Ankara'dır, ama dil evrenseldir. Andaziti Ankara'ya özgü detayda kullan, sonra çağdaş çizgiye tercüme et.

•  Yol yap, duvar örme: Türkü "taştır yolu" diyor. Taşı bariyer değil, zemin yap. Kaldırım, meydan, avlu. İnsan ayağı değsin ki taş yaşasın.

•  Bakım istemeyen güzellik: Solmayan, bakım gerektirmeyen bir malzeme, sürdürülebilirliğin en eski hali. Cilayı her yıl yenilemek yerine, bir kere doğru döşe. 

Allahu Ekber dediğin yerde, büyük olan taş değil, onu doğru yerine koyan niyet. Ankara'nın taşı bağırıp çağırmaz, durur. Sen de mimar olarak ona kulak ver, bırak taş konuşsun.

rkarchitecturaldesignstudio.com