İnsan olgusu…

​İnsan olgusu, evrende kendi varlığını hem yaşayan hem de problem eden tek düğümdür.

Taş vardır, kuş uçar. İnsan ise "ben neden varım" diye sorar. Bu soru yüzünden biyolojiyi aşar.

Bunu beş gerilimde düşünmek en net hali:

1. Biyolojik olarak eksik, zihinsel olarak fazla

Biyolojide insan, Arnold Gehlen'in dediği gibi bir Mängelwesen, yani eksik varlıktır. Pençesi yok, kürkü yok, içgüdüsü zayıf. Bu eksikliği aletle, dille, kurumla, mekanla kapatmak zorunda. Yani doğaya uyum sağlamaz, doğayı kendine uydurur.

2. Kendini bilen bilinç

Diğer canlılar dünyayı yaşar, insan dünyayı bilir ve bildiğini de bilir. Geçmişi hatırlar, geleceği tasarlar, kendi ölümünü idrak eder. Bu öz farkındalık, insanı hem yaratıcı yapar hem de kaygılı. Çünkü yarını düşünebilen tek canlı, yarın için kaygılanan tek canlıdır da.

3. Sembol üreten ve mekan kuran

Ernst Cassirer insana animal symbolicum der. İnsan doğrudan gerçeklikle değil, sembollerle yaşar. Dil, mit, sanat, din, matematik, hepsi sembol sistemi. Ve bu sembolleri bir yere yerleştirir. Mağara duvarına resim yapar, şehri kurar, odanın içinde kutsal köşe yaratır. Hayvan yuva yapar, insan mekan kurar. Çünkü mekan onun için sadece barınak değil, anlamdır.

4. Birlikte olmak zorunda olan

İnsan tek başına tamamlanmaz. Dil bile tek kişilik bir icat değil. Toplum, insan olgusunun sonradan eklenen bir özelliği değil, kurucu koşulu. Biz başkalarının bakışında insan oluruz.

5. Özgür olmak zorunda olan

Sartre'ın sözüyle insan özgürlüğe mahkumdur. İçgüdüleri zayıf olduğu için ne yapacağını seçmek zorunda. Ve her seçim, aynı zamanda "nasıl bir insan olacağım" sorusuna verilen bir cevap. Bu yüzden insan olgusu sadece ne olduğumuz değil, ne olmayı seçtiğimizdir.

Bu yüzden insan bitmiş bir varlık değil, sürekli kendini inşa eden bir süreç. Ne tamamen doğa, ne tamamen kültür. İkisi arasında sürekli bir çeviri faaliyeti.

Senin için bu olgunun en çetrefilli yanı neresi? Biyolojik bir rastlantı olarak ortaya çıkıp anlam araması mı, yoksa anlamı kurmak için mekanı ve toplumu icat etmek zorunda olması mı?